Ciekawostki

Podskarbi zamiast ministra – złoto musi się zgadzać!

Zastanawialiście się kiedyś, kto zajmował się majątkiem polskich królów? Dziś sytuacja wydaje się jasna. Mamy ministra finansów, który zarządza skarbem państwa. W ustroju demokratycznym taka osoba zmienia się co pewien czas i – przynajmniej teoretycznie – możemy patrzeć jej na ręce. Jak to jednak było w czasach, gdy nie mieliśmy jeszcze demokracji, a Polską rządzili królowie?

Podskarbi

Kimś w rodzaju królewskiego ministra skarbu był tak zwany podskarbi. Tak naprawdę nie było tylko jednego podskarbiego, ale kilku, z których każdy podlegał innemu. Na przykład podskarbi nadworny koronny był uważany za zastępcę podskarbiego wielkiego koronnego (choć formalnie urzędy te były równoważne). Obaj przebywali przy królu. Podskarbi wieki koronny dbał o zasoby skarbu państwa oraz mennicy, zaś do kompetencji podskarbiego nadwornego koronnego należało dbanie o wydatki dworu, wypłacanie pensji dworzanom czy przechowywanie rejestrów podskarbiego wielkiego. W czasach, gdy Polska była połączona unią z Litwą, oba urzędy istniały także osobno dla tego kraju z tą różnicą, że zamiast „koronny” używano dla nich nazwy „litewski”.

Historia

Choć podskarbi istnieli już wcześniej, ich funkcje oficjalnie określił król Kazimierz Jaggielończyk w roku 1504. Podskarbi stanowili również członków senatu. Pomimo że w ciągu ponad tysiąca lat istnienia Polski, nasz kraj stopniowo przechodził w ustrój demokratyczny, urzędy zostawały zachowane, choć zmieniały swoje formy. Podskarbi zajmował miejsce w senacie, a w nowoczesnym ustroju państwa bardzo podobne funkcje do jego sprawuje wspomniany już minister finansów. Jakie czasy, takie obyczaje, czy raczej – nazewnictwo.

Urząd osoby, sprawującej pieczę nad finansami nie jest zatem niczym nowym, a ustrój monarchiczny wcale nie sprawiał, że król sam dbał o wszystkie istotne dla kraju kwestie. Wraz ze zwiększaniem się kompetencji sejmu i senatu, poszczególni jego członkowie zyskiwali coraz szersze kompetencje.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *